0
3
.
1
Northfinder Exam demo
Manewrowanie jachtem motorowym – część I
Sekcja zawiera łącznie trzydzieści pytań – sporo, ale co najmniej kilka z nich znajdziesz w swoim teście wiedzy teoretycznej, a wszystkie opisane tu manewry trzeba będzie wykonać na egzaminie praktycznym.
Poza tym warto przecież wiedzieć, czym szpring różni się od bresta, a muring od Y-bomu, i co manewr MOB ma wspólnego z wiatrem. Albo na czym polega „efekt śruby”. I co właściwie znaczy „gasić falę”.
4.
Wychodzenie ze ślizgu
5.
Żegluga w kanałach
6.
Cumowanie jachtu do nabrzeża
7.
Praca cumami i manewr awaryjny cumą
8.
Zasady manewrowania w porcie
9.
Efekt śruby
10.
Nazewnictwo przy pracy silnikiem i sterem
W panelu niżej widzisz kluczowe pojęcia, nazwy i skróty wprowadzone w tej sekcji repetytorium. Po zakończeniu lektury zajrzyj tutaj ponownie i sprawdź, czy wszystkie terminy są dla Ciebie zrozumiałe. W razie potrzeby użyj linków, by wrócić do odpowiednich artykułów i uzupełnić wiedzę.
·
fala dziobowa
·
·
·
szpring
·
·
gaszenie fali
·
brest
·
fala rufowa
·
dalba
·
poler
·
Y-bom
·
muring
·
desant
·
efekt śruby
·
ster zero
·
cuma na biegowo
Do podstawowych manewrów jednosilnikowym jachtem motorowym, których prawidłowe wykonanie wymagane jest na egzaminie Sternika Motorowodnego, należą: utrzymanie kursu i cyrkulacja; wejście i wyjście ze ślizgu; dojście do nabrzeża, cumowanie i odejście od nabrzeża; stawanie i zejście z boi; kotwiczenie i zejście z kotwicy oraz manewr „człowiek za burtą” czyli MOB (Man Overboard). Wymagane są także umiejętności i wiedza niezbędne do prawidłowego przygotowania jachtu i załogi do wypłynięcia.
01
02
Do obowiązków sternika przed wypłynięciem należy m.in.:
a.
przeszkolenie załogi w zakresie budowy układów napędowych jachtów
b.
sprawdzenie stanu środków ratunkowych
c.
odebranie od członków załogi pisemnych oświadczeń o stanie zdrowia
poprawna odpowiedź
b.
sprawdzenie stanu środków ratunkowych
Kontroli działania układu chłodzenia i pracy przekładni należy dokonać:
a.
po wypłynięciu, gdy jacht osiągnie odpowiednią prędkość
b.
przed wypłynięciem, bez uruchamiania silnika
c.
przed wypłynięciem, podczas próbnego rozruchu silnika
poprawna odpowiedź
c.
przed wypłynięciem, podczas próbnego rozruchu silnika
Przygotowanie do wypłynięcia
Odpowiedzialność za życie i zdrowie załogi oraz sprawność jachtu spoczywa na osobie prowadzącej rejs, którą zazwyczaj jest sternik. Do jego podstawowych obowiązków przed wypłynięciem należy zatem przeszkolenie uczestników pływania w zakresie kluczowych kwestii bezpieczeństwa oraz kontrola stanu technicznego jednostki.
Podstawowe czynności związane z bezpieczeństwem:
- sprawdzenie stanu środków ratunkowych (kamizelki ratunkowe, koło ratunkowe)
- przydzielenie kamizelek ratunkowych i przeszkolenie załogi w zakresie ich użycia
- poinformowanie załogi o bezpiecznych metodach i ograniczeniach poruszania się po jachcie w ruchu
- przeprowadzenie krótkiego instruktażu związanego z zachowaniem załogi w sytuacjach awaryjnych (np. wypadnięcia człowieka – w tym sternika – za burtę, wywrotki jachtu lub pożaru)
- przeprowadzenie kontroli stanu środków sygnalizacyjnych i łączności alarmowej, jeśli jacht jest w takie środki wyposażony
Podstawowe czynności związane z kontrolą stanu technicznego jachtu:
- sprawdzenie stanu podstawowego wyposażenia jachtu (cumy, odbijacze, pagaje, bosak, kotwica)
- sprawdzenie stanu paliwa
- próbne uruchomienie silnika (kontrola działania układu chłodzenia oraz pracy przekładni naprzód i wstecz)
- sprawdzenie działania awaryjnego wyłącznika zapłonu (jeśli jest)
- sprawdzenie sprawności układu sterowania (skręty pędnika lub płetwy sterowej, trym)
Przed wypłynięciem sternik omawia z załogą kwestie zachowania w sytuacjach awaryjnych i bezpieczeństwa na pokładzie
03
04
Podczas cyrkulacji stosujemy zasadę:
a.
im większa prędkość, tym mniejsze ruchy sterem i mniej ciasne skręty
b.
im mniejsza prędkość, tym mniejsze ruchy sterem i mniej ciasne skręty
c.
im większa prędkość, tym większe ruchy sterem i ciaśniejsze skręty
poprawna odpowiedź
a.
im większa prędkość, tym mniejsze ruchy sterem i mniej ciasne skręty
Zacieśniona cyrkulacja to:
a.
skręt o małym promieniu wykonywany jachtem w ślizgu
b.
manewr zawracania jachtu na akwenie o małej szerokości
c.
naprzemienna zmiana kursu jachtu w zakresie do 15° na burtę
poprawna odpowiedź
b.
manewr zawracania jachtu na akwenie o małej szerokości
Utrzymanie kursu i cyrkulacja
Kurs to kierunek w którym płynie jacht, a cyrkulacja to po prostu zmiany kursu. Utrzymanie kursu i cyrkulacji to proste manewry polegające na utrzymaniu kierunku ruchu jachtu oraz prawidłowym wykonywaniu skrętów.
Ze względu na występujące prawie zawsze – minimalne choćby – zafalowanie akwenu, wiejący wiatr, odbicia kadłuba od lustra wody itp. do utrzymania stałego kursu potrzebne są stałe, niewielkie korekty wychylenia płetwy sterowej lub pędnika. Do zachowania linii kursu na morzu możemy potrzebować kompasu lub plotera GPS – w skali jeziora wystarczy wyznaczenie dowolnego obiektu na brzegu jako prosty nabieżnik i „trzymanie” na nim dziobu, albo obserwacja własnego kilwateru, czyli śladu torowego pozostawianego przez jacht na wodzie.
Podczas cyrkulacji, czyli wykonywania skrętów, stosujemy przede wszystkim ważną zasadę bezpieczeństwa: im większa prędkość i rosnąca czułość steru, tym delikatniejsze ruchy sterem i mniej ciasne skręty.
Zacieśniona cyrkulacja
Manewr przypominający zawracanie samochodem w ciasnej uliczce. Na akwenach o małej szerokości (mniejsza niż promień zwykłej cyrkulacji jachtu) obrót kadłuba musimy podzielić na etapy.
Podczas wykonywania tego manewru jednostką ze stałą śrubą zatrzymujemy jacht, wykładamy ster na burt („na burt” oznacza maksymalne wychylenie płetwy sterowej lub pędnika), na moment dajemy silnik naprzód, aby wprowadzić kadłub w cyrkulację, po czym przekładamy manetkę na luz i wstecz, by powstrzymać ruch jachtu do przodu. Procedurę powtarzamy aż do wykonania obrotu o 180°.
Jeżeli nasz jacht napędzany jest pędnikiem skrętnym (silnik przyczepny, Z-Drive), to przed każdym przełożeniem manetki na pozycję wstecz (najlepiej wtedy, gdy znajduje się ona w pozycji neutralnej) wychylamy pędnik na burt w przeciwną stronę, po czym – po zakończeniu pracy wstecz (manetka ponownie w pozycji neutralnej) – powracamy do wychylenia początkowego i wtedy dopiero ponownie uruchamiamy bieg do przodu.
05
06
Podczas wchodzenia w ślizg:
a.
dziób jachtu unosi się pod znacznym kątem, ograniczając pole widzenia sternika
b.
dziób jachtu opada, zmuszając sternika do odpowiedniego trymowania silnika
c.
sternik maksymalnie otwiera przepustnicę, wymuszając gwałtowne przyspieszenie
poprawna odpowiedź
a.
dziób jachtu unosi się pod znacznym kątem, ograniczając pole widzenia sternika
Po osiągnięciu prędkości ślizgowej należy:
a.
stopniowo zwiększać obroty silnika, aby utrzymać prędkość ślizgową
b.
zredukować obroty silnika, by wyrównać prędkość i zoptymalizować zużycie paliwa
c.
na zmianę zwiększać i zmniejszać obroty silnika, aby utrzymać prędkość ślizgową
poprawna odpowiedź
b.
zredukować obroty silnika, by wyrównać prędkość i zoptymalizować zużycie paliwa
Wchodzenie w ślizg
Wchodzenie w ślizg to proces, podczas którego motorówka przestaje poruszać się po wodzie z kadłubem zanurzonym na całej jego długości (pływanie wypornościowe) i – dzięki dużej prędkości oraz własnemu kształtowi – zaczyna „prześlizgiwać się” po powierzchni wody, mając zanurzoną jedynie rufę (stan bezwypornościowy). Pływanie w ślizgu wymaga rozpędzenia jachtu do dużej prędkości i częściowo ogranicza manewrowość (czas potrzebny do zatrzymania jednostki, duży promień skrętu) – kluczowym aspektem staje się tu więc bezpieczeństwo załogi i jachtu oraz innych użytkowników akwenu.
Bezwzględnym obowiązkiem sternika zamierzającego wprowadzić jacht w ślizg jest przygotowanie do tego manewru załogi. Wszyscy na pokładzie powinni mieć założone kamizelki wypornościowe, zajmować miejsca siedzące i trzymać się dostępnych poręczy lub uchwytów, a sam sternik – obowiązkowo podpięty do awaryjnego wyłącznika zapłonu. Po pozytywnej weryfikacji panujących na akwenie warunków (dostateczna ilość miejsca, stopień zafalowania, natężenie ruchu) sternik informuje załogę o rozpoczęciu przyspieszania.
Przyspieszanie powinno odbywać się stopniowo, ponieważ w jego trakcie dziób łodzi będzie unosił się szybko i pod znacznym kątem, zmieniając warunki panujące na pokładzie i ograniczając pole widzenia sternika.
Pływanie w ślizgu
Po osiągnięciu prędkości ślizgowej – mimo ciągłego przyspieszania – dziób jachtu zacznie opadać. Kiedy ustabilizuje się już pod stałym kątem, należy delikatnie zredukować obroty silnika, by wyrównać prędkość i zoptymalizować zużycie paliwa. W tej chwili sternik może dokonać także regulacji trymu – jak już wspominaliśmy, pędnik działa najwydajniej wtedy, gdy strumień odrzutu śruby skierowany jest równolegle do linii lustra wody.
Podczas pływania w ślizgu – czyli z dużą prędkością i wysoką czułością steru – zmiany kursu nie powinny być gwałtowne. Wprowadzenie jachtu w cyrkulację o zbyt małym promieniu może w tych warunkach doprowadzić do niebezpiecznego przechyłu lub wywrotki. Bezwzględnym obowiązkiem sternika jest także stała, uważna obserwacja akwenu na kursie jachtu i właściwe reagowanie na ruch obiektów pływających w najbliższym otoczeniu (kursy kolizyjne, zbyt bliskie mijanie, działanie fali rufowej).
Następny rozdział:
Manewrowanie jachtem motorowym – część II
Druga część sekcji to teoretyczne podstawy manewrów dojścia do nabrzeża różnymi metodami, bezpiecznego odejścia, cumowania do boi i kotwiczenia – w tym niezbędne przygotowania, praca załogi i obowiązujące komendy. Całość zakończy szczegółowa instrukcja poprawnego wykonania manewru MOB.
Northfinder Sailing Skills Academy
Stowarzyszenie KS Northfinder
jest podmiotem upoważnionym decyzją MSiT
DSW-ZKS.442.125.2025
do prowadzenia egzaminów żeglarskich
Polityka prywatności
Copyright © 2026 Avena Ultranautica.
Treści publikowane na stronie internetowej exam.northfinder.org są chronione prawem autorskim i stanowią własność Avena Ultranautica. Każda nieautoryzowana forma rozpowszechniania lub udostępniania całości albo fragmentów tej publikacji jest przestępstwem. Wykorzystanie materiałów do celów cytowania jest dozwolone na warunkach określonych przepisami Prawa Autorskiego (Dziennik Ustaw 2006, Nr 90, poz. 631), w tym z obowiązkowym podaniem źródła cytatu.
