0
5
.
2
Podstawy locji śródlądowej i morskiej – część II
Żeglugowe znaki zakazu, nakazu i ograniczenia, znaki zalecenia, wskazania i pomocnicze – sporo tego, a przecież mowa tu tylko o śródlądowych znakach regulacji ruchu. No cóż, kto poradził sobie z teorią podczas egzaminu na prawo jazdy – „pokona” i ten materiał.
Z oznakowaniem morskich wód przybrzeżnych pójdzie łatwiej – reguły systemu IALA są klarowne, a znaki nieliczne i łatwe do zapamiętania. Poza tym, używając od niechcenia terminu oznakowanie lateralne, łatwo uchodzić wśród motorowodnej braci za prawdziwego Wilka Morskiego. Czyli – warto poczytać.
W panelu niżej widzisz kluczowe pojęcia, nazwy i skróty wprowadzone w tej sekcji repetytorium. Po zakończeniu lektury zajrzyj tutaj ponownie i sprawdź, czy wszystkie terminy są dla Ciebie zrozumiałe. W razie potrzeby użyj linków, by wrócić do odpowiednich artykułów i uzupełnić wiedzę.
17
Znak pokazany na ilustracji wprowadza:
a.
zakaz ruchu statków o napędzie mechanicznym
b.
zakaz ruchu skuterów wodnych
c.
zakaz rozwijania dużych prędkości przez statki sportowe lub rekreacyjne
poprawna odpowiedź
c.
zakaz rozwijania dużych prędkości przez statki sportowe lub rekreacyjne
Żeglugowe znaki regulacji ruchu – znaki zakazu
Znaki zakazu to kategoria żeglugowych znaków regulacji ruchu, których zadaniem jest eliminowanie najpoważniejszych zagrożeń w ruchu wodnym, takich jak kolizje między statkami, działania bezpośrednio zagrażające ludzkiemu życiu i zdrowiu lub prowadzące do poważnych uszkodzeń obiektów infrastruktury żeglugowej. Kilka spośród ponad dwudziestu znaków zakazu dotyczy wyłącznie (lub szczególnie) jednostek o napędzie motorowym:
- zakaz ruchu statków o napędzie mechanicznym (1)
- zakaz wytwarzania fali (2)
- zakaz ruchu skuterów wodnych (3)
- zakaz rozwijania dużych prędkości przez statki sportowe lub rekreacyjne (4)
- zakaz uprawiania narciarstwa wodnego i holowania statków powietrznych (5)
- zakaz ruchu statków używanych wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji (6)
Ogólny zakaz przejścia – dotyczący wszystkich jednostek, niezależnie od ich rodzaju i statusu – to czerwona tablica z białym poziomym pasem (1), pojedyncze lub podwójne czerwone światło stałe (2) albo czerwone flagi (3). Zakazami ogólnymi są także:
- zakaz wyprzedzania (4) oraz zakaz mijania i wyprzedzania (5)
- zakaz przejścia poza skrajnią określoną tablicami – np. przy przejściu między przęsłami mostu (6)
- zakaz przejścia, przygotować się do wejścia lub przejścia – znaki świetlne spotykane najczęściej przed wrotami śluz i w ciasnych przejściach kanałów żeglugowych (7)
18
Znak pokazany na ilustracji wprowadza:
a.
nakaz zachowania szczególnej ostrożności
b.
nakaz nadania sygnału dźwiękowego
c.
nakaz zatrzymania statku
poprawna odpowiedź
b.
nakaz nadania sygnału dźwiękowego
Żeglugowe znaki regulacji ruchu – znaki nakazu
Żeglugowe znaki nakazu dotyczą przede wszystkim manewrowania jednostką w granicach szlaku żeglownego. Nakazy, które wprowadzają, mają w większości swoje – dalsze lub bliższe – odpowiedniki w ruchu lądowym, np.:
- nakaz zatrzymania w warunkach określonych przepisami (1)
- nakaz nieprzekraczania podanej na znaku prędkości w km/godz. (2)
- nakaz nadania sygnału dźwiękowego (3)
- nakaz zachowania szczególnej ostrożności (4)
Inne znaki nakazu spotkać możemy tylko na drogach wodnych, np.:
- nakaz prowadzenia nasłuchu radiotelefonicznego na wskazanym kanale (5)
- nakaz zmiany kursu lub prędkości przez statki idące główną drogą wodną w sytuacjach, gdy z portu lub bocznej drogi wodnej wychodzą inne statki (6)
- nakaz skierowania statku na tę stronę szlaku żeglownego, która leży z lewej / prawej burty (7)
- nakaz trzymania się tej strony szlaku żeglownego, która leży z lewej / prawej burty (8)
- nakaz przejścia na tę stronę szlaku żeglownego, która leży z lewej / prawej burty (9)
19
Znak pokazany na ilustracji wskazuje na:
a.
ograniczenie głębokości
b.
ograniczenie szerokości szlaku żeglownego
c.
ograniczenie wysokości prześwitu nad lustrem wody
poprawna odpowiedź
c.
ograniczenie wysokości prześwitu nad lustrem wody
Żeglugowe znaki regulacji ruchu – znaki ograniczenia
To kategoria żeglugowych znaków regulacji ruchu (spotykanych głównie w kanałach i na wąskich akwenach), których zadaniem jest zwrócenie uwagi sternika na infrastrukturalne ograniczenia drogi wodnej lub ograniczenia dotyczące położenia granic szlaku żeglownego, takie jak:
- ograniczona głębokość (1)
- ograniczona wysokość prześwitu nad zwierciadłem wody (2)
- ograniczona szerokość szlaku lub kanału żeglownego (3)
- inne ograniczenia ruchu żeglugowego – mogą być podane na białym polu znaku (4)
- granica szlaku żeglownego oddalona od prawego / lewego brzegu (5)
20
Znak pokazany na ilustracji zaleca:
a.
zalecane przejście w obu kierunkach
b.
zalecane przejście w jednym kierunku
c.
trzymanie się we wskazanym obszarze
poprawna odpowiedź
a.
zalecane przejście w obu kierunkach
Żeglugowe znaki regulacji ruchu – znaki zalecenia
To niewielka grupa znaków spotykanych najczęściej w okolicach mostów lub wąskich przejść między akwenami. Znaki te informują o możliwym ruchu jedno- lub dwukierunkowym (np. pod przęsłem mostu) albo wskazują najbardziej bezpieczny sposób pokonania odcinka drogi wodnej:
- zalecenie przejścia w obydwu kierunkach – tablica lub żółte światło stałe (1)
- zalecenie przejścia w jednym kierunku – tablice lub żółte światła stałe (2)
- zalecenie trzymania się we wskazanym obszarze – tablice lub zielone światła stałe (3)
- zalecenie przejścia w kierunku światła izofazowego lub w kierunku określonym strzałką (4)
Żółte tablice kierunków przejścia wraz ze znakami zakazu przejścia poza skrajnią umieszczane są z reguły na przęsłach lub podporach mostów:
- zalecane przejścia w obydwu kierunkach – z przeciwnego kierunku może nadejść inny statek (1)
- zalecane przejście w jednym kierunku – przejście z przeciwnego kierunku jest zabronione (2)
21
Znak pokazany na ilustracji wskazuje:
a.
zezwolenie na ruch statków o napędzie mechanicznym
b.
zezwolenie na ruch z dużą prędkością małych statków
c.
zezwolenie na ruch skuterów wodnych
poprawna odpowiedź
c.
zezwolenie na ruch statków o napędzie mechanicznym
Żeglugowe znaki regulacji ruchu – znaki informacyjne (wskazania i pomocnicze)
Znaki wskazania to pojemna kategoria znaków żeglugowych informujących głównie o możliwości wykonywania określonych manewrów lub czynności (np. przejścia, zawracania, kotwiczenia). Znaki te mogą zezwalać także na różne typy żeglugi (np. ruch jednostek sportowych, uprawianie windsurfingu) lub wskazywać położenie obiektów infrastruktury żeglugowej (np. specjalnych miejsc postoju). Z praktycznego punktu widzenia, w tej grupie najistotniejsze dla sterników jachtów motorowych są znaki:
- zezwolenie przejścia – tablica lub pojedyncze albo podwójne zielone światło stałe (1)
- zezwolenie na ruch żeglugowy statków o napędzie mechanicznym (2)
- zezwolenie na rozwijanie dużych prędkości przez statki sportowe lub rekreacyjne (3)
- zezwolenie na ruch skuterów wodnych (4)
- zezwolenie na uprawiania narciarstwa wodnego i holowanie statków powietrznych (5)
- zezwolenie na cumowanie do brzegu (6)
- wskazanie miejsca do zawracania (7)
- jaz w bliskiej odległości (8)
- prom na uwięzi (9)
- zezwolenie na wodowanie i wciąganie statków na brzeg (10)
Ilustracje i opisy wszystkich znaków żeglugowych używanych na polskich wodach śródlądowych oraz podstawowe sygnały dźwiękowe statków znajdziesz w publikacji pt. „Oznakowanie nawigacyjne w żegludze śródlądowej” wydanej przez Ministerstwo Infrastruktury.
Znaki pomocnicze to dodatkowe tabliczki lub informacje (ikony, napisy) umieszczane na znakach właściwych i uzupełniające ich treść. Mogą informować o kierunku i odległości na jakiej obowiązuje przepis, określać dystans do wskazanego znakiem obiektu lub precyzować powód wprowadzenia zakazu lub nakazu.
- wskazanie odległości od znaku do miejsca, gdzie zaczyna obowiązywać przepis (1)
- wskazanie kierunku od znaku i odległości na jakiej obowiązuje przepisu (2)
- uzupełnienie informacji znaku podstawowego – tu: rodzaj obowiązkowego sygnału dźwiękowego (3)
22
23
Na obszarach IALA regionu A prawą granicę farwateru wskazują:
a.
zielone znaki w kształcie stożka
b.
czerwone znaki w kształcie walca
c.
czerwone znaki w kształcie stożka
poprawna odpowiedź
a.
zielone znaki w kształcie stożka
Znaki specjalne systemu IALA wskazują:
a.
obszary bezpiecznej żeglugi
b.
obiekty lub obszary o specjalnym statusie
c.
odejście głównego toru wodnego w prawo lub w lewo
poprawna odpowiedź
b.
obiekty lub obszary o specjalnym statusie
Oznakowanie morskich wód przybrzeżnych – system IALA
Ujednolicony i przyjęty na całym świecie system oznakowania nawigacyjnego IALA (International Association of Lighthouse Authorities) obejmuje sześć rodzajów znaków.
Znaki boczne służą do wyznaczania granic farwateru i wskazują jego prawą i lewą stronę. Na obszarach morskich tzw. regionu A (obejmującego Europę, Afrykę, Australię i większość Azji) prawa strona farwateru oznaczona jest zielonymi znakami w kształcie stożka, a lewa czerwonymi znakami w kształcie walca. W regionie B (Japonia, Korea, Filipiny i kontynenty obu Ameryk) oznaczenie stron jest odwrotne. Znaki boczne wskazujące odejście głównego toru w prawo lub lewo (rozwidlenie szlaku), to zmodyfikowane znaki granic farwateru z dodatkowym pasem koloru – zielonym na znakach czerwonych lub czerwonym na zielonych.
Znaki kardynalne oraz znak odosobnionego niebezpieczeństwa wyglądają tak jak na wodach śródlądowych. Na morzu są oczywiście odpowiednio większe i solidniej skonstruowane, by oprzeć się falom i silnym wiatrom.
Znak bezpiecznej wody wygląda natomiast (pomijając skalę i wytrzymałość konstrukcji) dokładnie tak jak śródlądowy znak osi lub środka szlaku żeglownego.
Kształt tzw. znaków specjalnych IALA może być różny, ale zawsze są one żółte, ze znakiem szczytowym w formie obróconego o 45° krzyża przypominającego literę X. Znaki specjalne nie przekazują konkretnej informacji nawigacyjnej – ich zadaniem jest wskazanie obiektu lub granic obszaru o specjalnym statusie (strefy wojskowe, rurociągi, wysypiska itp.), o którym dokładnie informują mapy lub inne publikacje nautyczne.
Tymczasowa pława wrakowa to dodatkowy znak nawigacyjny o unikalnym w systemie IALA zestawie barw (żółty i niebieski). Ustawiane pojedynczo lub grupami znaki zabezpieczają zazwyczaj miejsca lub obszary, w których niebezpieczeństwa żeglugowe (najczęściej wraki) pojawiły się niedawno i nie zostały jeszcze naniesione na mapy.
Znak specjalny IALA
24
Znak boczny „Tor główny w prawo” to:
a.
czerwony walec (lub kolumna) z zielonym pasem
b.
zielony stożek (lub kolumna) z czerwonym pasem
c.
czerwony stożek z zielonym pasem
poprawna odpowiedź
a.
czerwony walec (lub kolumna) z zielonym pasem
Oznakowanie lateralne (boczne) morskich wód przybrzeżnych – region A
- prawa granica szlaku żeglownego – pława stożkowa lub pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor – zielony; znak szczytowy – zielony stożek; światło – zielone, rytmiczne, rytm dowolny
- lewa granica szlaku żeglownego – pława walcowa lub pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor – czerwony; znak szczytowy – czerwony walec; światło – czerwone, rytmiczne, rytm dowolny
- główny tor wodny w prawo – pława walcowa lub pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor – czerwony z poziomym zielonym pasem; znak szczytowy – czerwony walec; światło – czerwone, błyskowe (2 błyski w grupie +1)
- główny tor wodny w lewo – pława stożkowa lub pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor – zielony z poziomym czerwonym pasem; znak szczytowy – zielony stożek; światło – zielone, błyskowe (2 błyski w grupie +1)
1 – prawa granica szlaku żeglownego. 2 – lewa granica szlaku żeglownego. 3 – główny tor wodny w prawo. 4 – główny tor wodny w lewo.
25
Znaki kardynalne systemu IALA:
a.
na morzu i wodach śródlądowych wyglądają tak samo
b.
na morzu mają inne znaki szczytowe niż na wodach śródlądowych
c.
na morzu mają inne kolory kolumn niż na wodach śródlądowych
poprawna odpowiedź
a.
na morzu i wodach śródlądowych wyglądają tak samo
Oznakowanie kardynalne morskich wód przybrzeżnych
- znak kardynalny północny – pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor kolumny – czarny nad żółtym; znak szczytowy – dwa czarne stożki ustawione jeden nad drugim, wierzchołki obu stożków skierowane w górę; światło – białe, szybko migające, ciągłe
- znak kardynalny wschodni – pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor kolumny – czarny nad żółtym i pod żółtym; znak szczytowy – dwa czarne stożki ustawione jeden nad drugim, wierzchołek górnego stożka skierowany w górę, wierzchołek dolnego stożka skierowany w dół (stożki złączone podstawami); światło – białe, szybko migające, 3 błyski w grupie
- znak kardynalny południowy – pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor kolumny – czarny pod żółtym; znak szczytowy – dwa czarne stożki ustawione jeden nad drugim, wierzchołki obu stożków skierowane w dół; światło – białe, szybko migające, 6 błysków w grupie + 1 blask (długi błysk, ok. 2 sekundy)
- znak kardynalny zachodni – pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor kolumny – czarny na środku żółtego; znak szczytowy – dwa czarne stożki ustawione jeden nad drugim, wierzchołek górnego stożka skierowany w dół, wierzchołek dolnego stożka skierowany w górę (stożki złączone wierzchołkami); światło – białe, szybko migające, 9 błysków w grupie
1 – znak kardynalny północny. 2 – znak kardynalny wschodni. 3 – znak kardynalny południowy. 4 – znak kardynalny zachodni.
26
27
Znak szczytowy morskich znaków specjalnych to:
a.
żółty krzyż
b.
żółty krzyż obrócony o 45°
c.
żółta kula
poprawna odpowiedź
b.
żółty krzyż obrócony o 45°
Tymczasowa pława wrakowa:
a.
pokazuje żółte światło izofazowe
b.
pokazuje niebieskie światło izofazowe
c.
pokazuje światło zmienne, niebieskie i żółte
poprawna odpowiedź
c.
pokazuje światło zmienne, niebieskie i żółte
Dodatkowe znaki systemu IALA
- znak odosobnionego niebezpieczeństwa na morskich wodach przybrzeżnych – pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor kolumny – poziome, czerwone i czarne pasy; znak szczytowy – dwie czarne kule umieszczone jedna nad drugą; światło – białe, błyskowe (2 błyski w grupie)
- znak bezpiecznej wody na morskich wodach przybrzeżnych – pława kulista lub pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor – pionowe czerwone i białe pasy; znak szczytowy – czerwona kula; światło – białe izofazowe (lub: przerywane, lub: 1 długi błysk co 10 sekund, lub: litera A alfabetu Morse’a)
- znaki specjalne na morskich wodach przybrzeżnych – pławy o różnych kształtach (walcowe, stożkowe lub kolumnowe) ze znakiem szczytowym; znak szczytowy – żółty krzyż obrócony o 45°; światło – żółte, rytm dowolny (różny od rytmu świateł białych pokazywanych przez inne znaki nawigacyjne)
- tymczasowa pława wrakowa – pława kolumnowa ze znakiem szczytowym; kolor – pionowe niebieskie i żółte pasy; znak szczytowy – żółty krzyż; światło – zmienne, niebieskie i żółte, okres: 3 sekundy (niebieskie 1 s, zaciemnienie 0,5 s, żółte 1 s, zaciemnienie 0,5 s)
1 – znak odosobnionego niebezpieczeństwa. 2 – znak bezpiecznej wody. 3 – znaki specjalne. 4 – tymczasowa pława wrakowa.
Kolejna sekcja repetytorium:
Nawigacja – jednostki miar, definicje i pomoce nawigacyjne
Sposoby prowadzenia nawigacji, używane w niej jednostki miar, definicje kursu i pozycji oraz sporo przydanych informacji o współczesnych pomocach nawigacyjnych – wszystko to znajdziesz w następnym rozdziale podręcznika. Czytaj uważnie i staraj się zapamiętać jak najwięcej – bez podstawowej wiedzy o nawigacji nie sposób bezpiecznie żeglować po morzu!
Northfinder Sailing Skills Academy
Stowarzyszenie KS Northfinder
jest podmiotem upoważnionym decyzją MSiT
DSW-ZKS.442.125.2025
do prowadzenia egzaminów żeglarskich
Polityka prywatności
Copyright © 2026 Avena Ultranautica.
Treści publikowane na stronie internetowej exam.northfinder.org są chronione prawem autorskim i stanowią własność Avena Ultranautica. Każda nieautoryzowana forma rozpowszechniania lub udostępniania całości albo fragmentów tej publikacji jest przestępstwem. Wykorzystanie materiałów do celów cytowania jest dozwolone na warunkach określonych przepisami Prawa Autorskiego (Dziennik Ustaw 2006, Nr 90, poz. 631), w tym z obowiązkowym podaniem źródła cytatu.
