0
6
Northfinder Exam demo
Podstawy nawigacji – jednostki miar, definicje i pomoce nawigacyjne
Sekcja zawiera dziesięć pytań i tyle samo komentujących je artykułów. Niewiele, ponieważ na tym poziomie szkolenia dotykamy zaledwie czubka ogromnej góry wiedzy, jaką jest nawigacja morska.
Poruszane tu zagadnienia to absolutna podstawa żeglarskich kompetencji – przestudiuj je więc uważnie, a łatwiej będzie Ci spierać się z tymi, którzy twierdzą, że Ziemia jest płaska. Zresztą – cóż szkodzi wiedzieć, czy da się pływać jednocześnie po dwóch półkulach, ile sekund ma stopień, a ile stopni to rumb, i czy północ na kuli ziemskiej jest na pewno tylko jedna. Albo czy „na smartfonie” da się od biedy dopłynąć do Szwecji.
5.
Nawigacja pilotowa
6.
Kompas i namiernik
7.
Log i sonda
8.
Nawigacja GPS
9.
Nawigacyjne aplikacje mobilne
10.
System AIS
W panelu niżej widzisz kluczowe pojęcia, nazwy i skróty wprowadzone w tej sekcji repetytorium. Po zakończeniu lektury zajrzyj tutaj ponownie i sprawdź, czy wszystkie terminy są dla Ciebie zrozumiałe. W razie potrzeby użyj linków, by wrócić do odpowiednich artykułów i uzupełnić wiedzę.
·
namiernik
·
·
·
·
·
·
WGS-84
·
róża wiatrów
·
·
system AIS
·
·
·
log
·
·
COG
·
locja akwenu
·
BRG
·
SOG
·
DST
01
Nawigacja terestryczna ustala pozycję:
a.
na podstawie kursu i przebytej drogi
b.
na podstawie obserwacji obiektów na lądzie
c.
na podstawie wskazań systemu GNSS
poprawna odpowiedź
b.
na podstawie obserwacji obiektów na lądzie
Sposoby prowadzenia nawigacji
Nawigacja (od łac. navigare „żeglować”) to dział wiedzy zajmujący się – najkrócej rzecz ujmując – wyznaczaniem aktualnego położenia oraz optymalnej drogi do celu. Nawigacja prowadzona na wodzie ma zatem na celu ustalenie pozycji jachtu i wyznaczenie jego kursu w taki sposób, by dotarcie do innej pozycji na akwenie lub brzegu było bezpieczne i możliwe szybkie.
Istniej kilka metod określenia pozycji jednostki na wodzie – część z nich ma praktyczne zastosowanie wyłącznie w nawigacji morskiej, ale pozostałe stosowane są powszechnie także na wodach śródlądowych.
- nawigacja terestryczna – pozycja ustalana jest na podstawie obserwacji obiektów na lądzie
- nawigacja pilotowa – pozycja ustalana jest na podstawie identyfikacji znaków nawigacyjnych na wodzie
- nawigacja satelitarna – pozycję wskazuje system nawigacji satelitarnej
- nawigacja radarowa – pozycja ustalana jest na podstawie radarowego obrazowania obiektów (np. brzegu)
- nawigacja zliczeniowa – pozycja obliczana jest na podstawie kursu i przebytej drogi
- astronawigacja – pozycja obliczana jest podstawie pomiarów położenia ciał niebieskich
02
Prędkość 10 kts, to:
a.
5 NM/h
b.
ok. 10 km/h
c.
10 NM/h
poprawna odpowiedź
c.
10 NM/h
Jednostki miar w nawigacji
1. Jednostki kątowe
Stopnie [°] oraz minuty [′] kątowe to jednostki używane w nawigacji m.in. do opisu długości i szerokości geograficznej oraz kursów. Kąt pełny (koło) dzieli się na 360 stopni, stopień na 60 minut kątowych, a minuta kątowa na 60 sekund kątowych [″]. W nawigacji sekundy kątowe przelicza się zazwyczaj na dziesiętne części minuty kątowej ( 0,1′ = 6″). Pozaukładową, ale używaną w nawigacji jednostką kątową jest rumb (11,25°).
2. Odległość
Podstawową jednostką odległości stosowaną w nawigacji jest mila morska [NM] lub [Mm]. Długość mili morskiej jest równa jednej minucie kątowej tzw. koła wielkiego Ziemi (równika lub jednego z południków) i wynosi 1852 m. Dziesiątą część mili morskiej określa się jako kabel (ang. cable length).
3. Prędkość
W nawigacji wyrażana jest w milach morskich na godzinę, czyli w węzłach [kts] lub [w].
4. Głębokość
Najczęściej podawana jest w metrach [m] – także na znakach i mapach nawigacyjnych. Rzadziej używane jednostki to sążeń – ok. 1,8 m i stopa [ft] – 12 cali, czyli 30,48 cm.
03
GPS umożliwia wyznaczenie:
a.
kursu rzeczywistego
b.
kursu magnetycznego
c.
kursu kompasowego
poprawna odpowiedź
a.
kursu rzeczywistego
Kurs
Kurs to półprosta wyprowadzona z jachtu w kierunku punktu docelowego lub obserwowanego. Kurs określa się, podając kąt zawarty między tą półprostą a północną częścią linii północ-południe w tzw. systemie okrężnym (0° do 360°) gdzie północ (N) to 0°, wschód (E) 90°, południe (S) 180°, a zachód (W) 270°.
Kurs wyznaczony w ten sposób za pomocą systemu nawigacji satelitarnej (np. GPS) będzie kursem rzeczywistym, czyli odniesionym do północy geograficznej (rzeczywistej).
Ziemskie bieguny magnetyczne nie pokrywają się z biegunami geograficznym (zjawisko tzw. deklinacji magnetycznej), więc kurs wyznaczony za pomocą kompasu w odniesieniu do północy magnetycznej, czyli kurs magnetyczny, będzie różnił się od kursu rzeczywistego co najmniej o wartość deklinacji. Co najmniej, ponieważ na położenie igły kompasu wpływają także znajdujące się w jej pobliżu elementy żelazne lub urządzenia elektroniczne (tzw. dewiacja kompasu) – odczytany kurs będzie więc ostatecznie tzw. kursem kompasowym, często mającym niewiele wspólnego z kursem rzeczywistym.
04
Jacht podający pozycję: φ 55°22,6′N · λ 018°1,1′E znajduje się na półkulach:
a.
północnej i wschodniej
b.
południowej i wschodniej
c.
północnej i zachodniej
poprawna odpowiedź
a.
północnej i wschodniej
Pozycja
Każdy punkt na Ziemi może zostać opisany za pomocą dwóch współrzędnych wyrażonych miarą kątową. Jedna z nich określa położenie punktu w odniesieniu do równika (szerokość geograficzna), a druga względem południka zerowego (długość geograficzna). Współrzędne te wyznaczają pozycję geograficzną punktu.
Szerokość geograficzna (φ) to współrzędna punktu na powierzchni Ziemi wyrażona jako kąt zawarty między równikiem a równoleżnikiem przechodzącym przez ten punkt (gdy wierzchołek kąta leży w środku kuli ziemskiej, a jego ramiona przecina ten sam południk).
Wartość tej współrzędnej wyznaczana jest na północ od równika jako szerokość geograficzna północna (N) lub na południe od równika jako szerokość geograficzna południowa (S) i zawiera się w przedziale od 0° do 90° (szerokość geograficzną zapisuje się w notacji dwucyfrowej, np. 05°).
zapis przykładowej szerokości geograficznej na półkuli północnej: φ 52°13,9′N
zapis przykładowej szerokości geograficznej na półkuli południowej: φ 34°36,6′S
Długość geograficzna (λ) to współrzędna punktu na powierzchni Ziemi wyrażona jako kąt zawarty między południkiem zerowym a południkiem przechodzącym przez ten punkt (gdy wierzchołek kąta leży w środku kuli ziemskiej, a jego ramiona przecina równik).
Wartość tej współrzędnej wyznaczana jest na wschód od południka zerowego jako długość geograficzna wschodnia (E) lub na zachód od południka zerowego jako długość geograficzna zachodnia (W) i zawiera się w przedziale od 0° do 180° (długość geograficzną zapisuje się w notacji trzycyfrowej, np. 015°).
zapis przykładowej długości geograficznej na półkuli wschodniej: λ 021°0,4′E
zapis przykładowej długości geograficznej na półkuli zachodniej: λ 058°26,2′W
Kolejna sekcja repetytorium:
Przepisy prawa drogi i znaki sygnalizacji statków
Siódmy rozdział podręcznika omawia reguły Prawa Drogi – hierarchię uprzywilejowania, zasady ruchu przy spotkaniu jednostek w różnych okolicznościach oraz przepisy związane ze wzrokową i dźwiękową sygnalizacją statków. Sporo uwagi poświęcimy także obowiązkom Kapitana – czyli, już niebawem, Twoim obowiązkom.
Northfinder Sailing Skills Academy
Stowarzyszenie KS Northfinder
jest podmiotem upoważnionym decyzją MSiT
DSW-ZKS.442.125.2025
do prowadzenia egzaminów żeglarskich
Polityka prywatności
Copyright © 2026 Avena Ultranautica.
Treści publikowane na stronie internetowej exam.northfinder.org są chronione prawem autorskim i stanowią własność Avena Ultranautica. Każda nieautoryzowana forma rozpowszechniania lub udostępniania całości albo fragmentów tej publikacji jest przestępstwem. Wykorzystanie materiałów do celów cytowania jest dozwolone na warunkach określonych przepisami Prawa Autorskiego (Dziennik Ustaw 2006, Nr 90, poz. 631), w tym z obowiązkowym podaniem źródła cytatu.
