0
7
Northfinder Exam demo
Podstawowe przepisy prawa drogi i sygnalizacja statków
Czy kapitanem można zostać niechcący? Otóż można. A kiedy już zostanie się kapitanem, trzeba czasem łamać prawo po to, żeby… nie łamać prawa. Ciekawe, prawda?
Sekcja zawiera szesnaście pytań egzaminacyjnych – bardzo ważnych, bo przepisy prawa drogi to nie byle co. Poczytaj więc i zapamiętaj jak najwięcej – dowiesz się, czy „statek niebędący małym statkiem” to po prostu duży statek, jak ustąpić drogi komuś, kogo się wyprzedza, i dlaczego pierwszeństwo na wodzie miewa ten, który stoi. I jak użyć jachtowego horna, żeby wszystko było jasne.
4.
Reguła prawej ręki i kursy przeciwne
5.
Wyprzedzanie
6.
Szlaki żeglugowe, tory wodne i porty
7.
Sygnalizacja wzrokowa statków
8.
Czytanie świateł nawigacyjnych
9.
Przykłady sygnalizacji wzrokowej statków
10.
Sygnały dźwiękowe statków
W panelu niżej widzisz kilka istotnych pojęć i nazw wprowadzonych w tej sekcji repetytorium. Po zakończeniu lektury zajrzyj tu ponownie i sprawdź, czy wszystkie terminy są dla Ciebie zrozumiałe. W razie potrzeby użyj linków, by wrócić do odpowiednich artykułów i uzupełnić wiedzę.
·
·
·
·
·
znak dzienny
·
sygnalizacja wzrokowa
·
horn
·
sektor światła
01
Postanowienia konwencji COLREG dotyczą:
a.
systemu oznakowania morskich dróg wodnych
b.
przepisów zapobiegających kolizjom na morzu
c.
zasad ruchu żeglugowego na wodach śródlądowych
poprawna odpowiedź
b.
przepisów zapobiegających kolizjom na morzu
Prawo drogi
Prawo drogi to pojęcie używane dla określenia zbioru przepisów regulujących m.in. zasady zachowania się statków we wszelkich sytuacjach i warunkach widoczności, standardy dziennego i nocnego oznakowania różnego typu jednostek oraz sposoby nadawania przez nie sygnałów dźwiękowych w różnych okolicznościach.
Podstawowym źródłem regulacji dotyczących żeglugi morskiej są Międzynarodowe przepisy o zapobieganiu zderzeniom na morzu (w polskich publikacjach określane także jako MPDM – Międzynarodowe prawo drogi morskiej). COLREG (akronim od International Regulations for Preventing Collisions at Sea) to mająca moc prawa międzynarodowego konwencja, której postanowienia od 1972 r. obowiązują na drogach wodnych całego świata.
Krajowe przepisy dotyczące zasad ruchu żeglugowego na wodach śródlądowych – choć są efektem lokalnych procesów legislacyjnych – w wielu obszarach także odwołują się do standardów COLREG. W Polsce źródłem tych regulacji są odpowiednie ustawy i rozporządzenia oraz zarządzenia wydawane przez Urzędy Morskie i Urzędy Żeglugi Śródlądowej.
02
03
Udzielając pomocy innej jednostce, kapitan prowadzi akcję ratunkową:
a.
zachowując priorytet bezpieczeństwa własnej załogi i statku
b.
podejmując wszelkie możliwe działania bez względu na okoliczności
c.
przyjmując jako priorytet bezpieczeństwo jednostki wzywającej pomocy
poprawna odpowiedź
a.
zachowując priorytet bezpieczeństwa własnej załogi i statku
Kapitan może odstąpić od przestrzegania reguł prawa drogi:
a.
podczas prowadzenia akcji ratunkowej
b.
warunkowo, w celu zapobiegnięcia kolizji statków
c.
w warunkach ograniczonej widoczności
poprawna odpowiedź
b.
warunkowo, w celu zapobiegnięcia kolizji statków
Obowiązki kapitana
Osoba przyjmująca odpowiedzialność za jednostkę – w tym odpowiedzialność tymczasową, np. na podstawie umowy czarteru – staje się jej kapitanem (w polskich przepisach żeglugowych zwanym „kierownikiem statku”).
Obowiązkiem kapitana jest przestrzeganie reguł prawa drogi i zasad dobrej praktyki – uniwersalnych (i skrupulatnie egzekwowanych przez prawo!) standardów dotyczących każdego typu akwenu i wszystkich rodzajów statków, także niewielkich jednostek turystycznych w rejsie rekreacyjnym:
- kapitan zna przepisy żeglugowe i stosuje się do nich oraz posiada odpowiednie kwalifikacje potwierdzone właściwymi dokumentami
- kapitan zachowuje podczas żeglugi odpowiednią ostrożność, w tym zasadę ograniczonego zaufania wobec innych jednostek na akwenie
- kapitan odpowiada za bezpieczeństwo załogi i jachtu oraz przestrzeganie przez załogę obowiązujących przepisów i norm zachowania podczas żeglugi i w portach
- kapitan ani żaden członek załogi nie pełni swych funkcji i nie przebywa na pokładzie w stanie intoksykacji lub przemęczenia zagrażającego bezpieczeństwu żeglugi
- kapitan podejmuje wszelkie możliwe działania zapobiegające kolizji statków (w tym odpowiednie manewrowanie, nadawanie sygnałów dźwiękowych lub nawiązywanie komunikacji radiowej), a jeśli nie ma innej możliwości – w celu uniknięcia wypadku warunkowo odstępuje od przestrzegania przepisów prawa drogi
- w sytuacji wypadku żeglugowego z udziałem statku lub gdy możliwe jest udzielenie pomocy innej jednostce, kapitan niezwłocznie podejmuje wszelkie możliwe działania dla ratowania życia osób w niebezpieczeństwie zachowując przy tym priorytet bezpieczeństwa własnej załogi i jachtu
- kapitan odpowiada za właściwe dzienne i nocne oznakowanie statku w ruchu i na postoju, na mieliźnie lub gdy statek utraci manewrowość na skutek uszkodzenia steru lub silnika
- kapitan odpowiada za nadawanie przez statek odpowiednich sygnałów dźwiękowych przy ograniczonej widoczności, kiedy występuje ryzyko kolizji, podczas manewru MOB prowadzonego w bliskiej odległości od innych statków oraz we wszelkich sytuacjach, w których do nadawania takich sygnałów zobowiązują statek przepisy
- kapitan odpowiada za naruszenie przez statek zakazu cumowania do znaków żeglugowych pływających, osadzonych w dnie lub ustawionych na brzegu
- kapitan odpowiada za uszkodzenie przez statek budowli hydrotechnicznych lub znaków żeglugowych
- kapitan odpowiada za zanieczyszczenie przez statek drogi wodnej lub basenu portowego płynami i przedmiotami zagrażającymi równowadze ekosystemu lub niszczącymi środowisko naturalne
04
05
Najwyższe miejsce w hierarchii uprzywilejowania zajmuje:
a.
statek zajęty połowem
b.
jednostka, która utraciła zdolność manewrowania
c.
statek ograniczony zanurzeniem
poprawna odpowiedź
b.
jednostka, która utraciła zdolność manewrowania
Małe statki ustępują pierwszeństwa:
a.
tylko jednostkom policji i służb ratunkowych w akcji
b.
tylko statkom o napędzie żaglowym
c.
wszystkim innym statkom z wyłączeniem statków o dużej prędkości
poprawna odpowiedź
c.
wszystkim innym statkom z wyłączeniem statków o dużej prędkości
Hierarchia uprzywilejowania w ruchu żeglugowym
Prawo drogi ustala hierarchię uprzywilejowania podczas spotkania dwóch statków, tj. w sytuacjach mijania, wyprzedzania lub żeglugi kursami przecinającymi się.
Ogólnie rzecz ujmując, drogi ustępuje ten statek, którego zdolności manewrowe są większe. Stąd pierwsze w hierarchii są jednostki, które w ogóle nie mogą manewrować (uszkodzone), a ostatnie – szybkie statki zdolne do wykonywania błyskawicznych manewrów. Hierarchia uprzywilejowania wygląda więc następująco:
- statki, które utraciły manewrowość (jednostki z uszkodzonym silnikiem lub/i urządzeniem sterowym)
- statki o ograniczonej zdolności manewrowej (pracujące i niemogące zmienić kursu lub prędkości)
- statki ograniczone zanurzeniem (jednostk niemogące zmienić kursu ze względu na głębokość akwenu)
- statki zajęte połowem (prowadzące połów z użyciem narzędzi ograniczających manewrowość, np. sieci)
- statki o napędzie żaglowym (które nie idą jednocześnie na silniku)
- statki bez napędu żaglowego lub mechanicznego (łodzie wiosłowe, kajaki, rowery wodne itp.)
- statki o napędzie mechanicznym (napędzane silnikiem spalinowym, elektrycznym lub parowym)
- statki rozwijające duże prędkości (powyżej 40 km/h)
Turystyczne jachty motorowe i skutery wodne – czyli jednostki najczęściej spotykane w motorowej żegludze rekreacyjnej – spełniają warunki lokujące je na dwóch ostatnich pozycjach hierarchii. Warto o tym pamiętać.
Sportowe i turystyczne łodzie motorowe to z reguły tzw. małe statki (do 20 m długości) często będące jednocześnie statkami o dużej prędkości (jednostkami rozwijającymi prędkość powyżej 40 km/h).
Dotyczący tych jednostek przepis ruchu żeglugowego mówi, że „małe statki są zobowiązane ustępować z drogi innym statkom niebędącym małymi statkami z wyjątkiem statków o prędkości większej niż 40 km/h”.
Wynika z tego, że motorowe jachty rekreacyjne lub sportowe muszą ustępować wszystkim innym jednostkom z wyłączeniem statków o takim samym pierwszeństwie drogi. Inaczej mówiąc – powinny omijać z daleka statki pasażerskie i towarowe, zawsze ustępować drogi jachtom żaglowym i uznawać pierwszeństwo niewielkich łodzi wiosłowych, kajaków czy rowerów wodnych.
Reguły dotyczące statków uprzywilejowanych są takie same jak w ruchu lądowym: służbom w akcji – policji, straży pożarnej, jednostkom WOPR i SAR (Search and Rescue – morskie służby poszukiwania i ratownictwa) – ustępują wszystkie inne statki.
Małe statki o dużej prędkości w hierarchii pierwszeństwa. 1- statki uprzywilejowane (służby w akcji). 2 – statki towarowe, pasażerskie i inne statki zajęte pracą. 3 – jachty żaglowe (nie idące jednocześnie na silniku). 4 – małe statki bez napędu mechanicznego. 5 – statki o napędzie mechanicznym (nie będące statkami o dużej prędkości). 6 – małe statki o dużej prędkości.
Kolejna sekcja repetytorium:
Podstawowe wiadomości z zakresu meteorologii
Następny rozdział podręcznika to absolutne podstawy meteorologii – najważniejsze informacje o czynnikach kształtujących pogodę (temperatura, wilgotność, ciśnienie), o przyczynach powstawania i rodzajach wiatrów, o typach chmur oraz warunkach formowania się frontów atmosferycznych. W tej sekcji omówimy także problem doboru źródeł wiarygodnych prognoz pogody i właściwego interpretowania komunikatów meteo.
Northfinder Sailing Skills Academy
Stowarzyszenie KS Northfinder
jest podmiotem upoważnionym decyzją MSiT
DSW-ZKS.442.125.2025
do prowadzenia egzaminów żeglarskich
Polityka prywatności
Copyright © 2026 Avena Ultranautica.
Treści publikowane na stronie internetowej exam.northfinder.org są chronione prawem autorskim i stanowią własność Avena Ultranautica. Każda nieautoryzowana forma rozpowszechniania lub udostępniania całości albo fragmentów tej publikacji jest przestępstwem. Wykorzystanie materiałów do celów cytowania jest dozwolone na warunkach określonych przepisami Prawa Autorskiego (Dziennik Ustaw 2006, Nr 90, poz. 631), w tym z obowiązkowym podaniem źródła cytatu.
