0
8
Northfinder Exam demo
Podstawowe wiadomości z zakresu meteorologii
Czy troposferę na pewno ogrzewa słońce? A skąd biorą się płatki śniegu? No i co to właściwie jest „punkt rosy”? Ta sekcja repetytorium zawiera osiemnaście pytań egzaminacyjnych i kilka artykułów poświęconych absolutnym podstawom meteorologii.
Poczytaj i dowiedz się, co ma wspólnego balonik z układem barycznym, czy w nocy nad morzem wieje bryza morska i czym Celsjusz różni się od Fahrenheita. Albo czy ta chmura, której masz się bać, na pewno nazywa się „Columbobimbus”.
4.
5.
Bryzy, wiatry porywiste i stałe
6.
Rodzaje chmur
7.
Cumulonimbus
8.
Fronty atmosferyczne
9.
Widzialność
10.
Opady
11.
Komunikaty meteo
W panelu niżej widzisz kluczowe pojęcia, nazwy i skróty wprowadzone w tej sekcji repetytorium. Po zakończeniu lektury zajrzyj tutaj ponownie i sprawdź, czy wszystkie terminy są dla Ciebie zrozumiałe. W razie potrzeby użyj linków, by wrócić do odpowiednich artykułów i uzupełnić wiedzę.
·
piętra chmur
·
·
·
·
·
·
·
·
Cirrus
·
·
·
·
·
szkwał
·
·
Cumulonimbus
·
Nimbostratus
·
bryza
·
SSO WJM
·
front atmosferyczny
·
okluzja
·
skala widzialności poziomej
Warunki meteorologiczne panujące na danym obszarze współtworzy kilka elementów: temperatura powietrza, kierunek i prędkość wiatru, opady, widzialność i stan zachmurzenia. To tzw. zjawiska meteorologiczne, które formują fizyczny stan atmosfery (dokładniej: troposfery) na co dzień nazywany pogodą.
Najważniejszymi czynnikami bezpośrednio lub pośrednio wpływającymi na stan tych zjawisk są: natężenie promieniowania słonecznego, wilgotność powietrza oraz, kształtowane w relacji z nimi, ciśnienie atmosferyczne.
01
Głównym źródłem ciepła w atmosferze jest:
a.
jej bezpośrednie ogrzewanie przez promieniowanie słoneczne
b.
powstawanie ośrodków wysokiego ciśnienia
c.
powierzchnia planety nagrzewana przez promieniowanie słoneczne
poprawna odpowiedź
c.
powierzchnia planety nagrzewana przez promieniowanie słoneczne
Temperatura powietrza
Temperatura powietrza to jeden z najistotniejszych czynników kształtujących pogodę. Głównym źródłem ciepła w atmosferze jest powierzchnia planety nagrzewana dzięki promieniowaniu słonecznemu. Nad jej obszarami, które sprawniej akumulują ciepło, ogrzane powietrze unosi się, tworząc tzw. prądy wstępujące. Rozpoczyna to proces powstawania ośrodków wysokiego lub niskiego ciśnienia i inicjuje większość procesów kształtujących zjawiska meteorologiczne na Ziemi.
Jednostkami przyjętymi do określania wartości temperatury powietrza w prognozach nautycznych i na mapach synoptycznych są stopnie Celsjusza [°C], ale w USA, na Kajmanach, Bahamach oraz w Belize używana bywa równolegle skala Fahrenheita [°F]. Za 0° w skali Celsjusza przyjęto temperaturę, w której – przy ciśnieniu atmosferycznym o wartości jednej atmosfery (1 atm) – zamarza czysta woda lub topi się lód. Skalę Fahrenheita definiuje się zazwyczaj przez odniesienie do skali Celsjusza, gdzie 32°F to 0°C, a 212°F to 100°C.
Jachtowe stacje meteorologiczne – tradycyjna (barometr i termometr) i nowoczesna stacja radiowa (wraz z zestawem zewnętrznych czujników) monitorująca temperaturę i wilgotność powietrza, ciśnienie atmosferyczne oraz kierunek i siłę wiatru
02
Higrometr służy do pomiaru:
a.
wilgotności powietrza
b.
prędkości i kierunku wiatru
c.
ciśnienia atmosferycznego
poprawna odpowiedź
a.
wilgotności powietrza
Wilgotność powietrza
Poziom wilgotności powietrza określa ilość zawartej w nim pary wodnej. Do wyrażenia tego poziomu używa się głównie dwóch parametrów: wilgotności bezwzględnej (liczba gramów pary wodnej zawartej w 1 m³ powietrza) oraz wilgotności względnej (procentowy stosunek ilości pary wodnej w danej objętości powietrza do ilości pary wodnej, którą ta objętość powietrza jest w stanie przyjąć przy konkretnej temperaturze).
Prognozy synoptyczne podają zazwyczaj wilgotność względną powietrza w % RH (Relative Humidity). Wilgotność powietrza mierzy się za pomocą przyrządu zwanego higrometrem.
Poziom wilgotności powietrza ma ogromny wpływ na przebieg tzw. cyklu hydrologicznego (obieg wody w przyrodzie), w tym procesy powstawania chmur, opadów i mgieł.
Klasyczny higrometr okrętowy i zaawansowane termohigrometry elektroniczne
03
04
Jednostka wartości ciśnienia atmosferycznego to:
a.
kiloniuton [kN]
b.
hektopaskal [hPa]
c.
kilodżul [kJ]
poprawna odpowiedź
b.
hektopaskal [hPa]
Izobary na mapie synoptycznej to:
a.
linie łączące punkty o takiej samej wysokości n.p.m.
b.
ikony obrazujące prędkość wiatru w węzłach
c.
linie łączące punkty o takim samym ciśnieniu
poprawna odpowiedź
c.
linie łączące punkty o takim samym ciśnieniu atmosferycznym
Ciśnienie atmosferyczne
Ciśnienie atmosferyczne to siła jaką masa powietrza wywiera na powierzchnię Ziemi. Siła ta z wielu różnych przyczyn nie jest rozłożona równo, co tworzy obszary podwyższonego lub obniżonego ciśnienia, zwane układami barycznymi.
Chłodne, gęste i suche powietrze w wyżach barycznych opada i ogrzewa się stopniowo, a ciepłe i wilgotne powietrze w niżach unosi się i oziębia. Różnica ciśnień w ośrodkach barycznych wywołuje nad powierzchnią Ziemi poziomy ruch mas powietrza, i tak powstaje wiatr – tym silniejszy, im większy kontrast ciśnień. Przypomina to nieco efekt, jaki daje otwarcie wentyla napompowanej piłki – powietrze przemieszcza się zawsze z ośrodka wysokiego ciśnienia (z wnętrza piłki) do ośrodka o niższym ciśnieniu (poza wnętrze piłki), czyli od wyżu do niżu.
Wartość ciśnienia atmosferycznego podawana jest w hektopaskalach [hPa], a tzw. średnie ciśnienie atmosferyczne (umowna wartość nacisku, jaki powietrze wywiera na powierzchnię Ziemi na poziomie morza) wynosi 1013,25 hPa. Ciśnienie atmosferyczne mierzy się za pomocą barometrów aneroidalnych (tzw. puszkowych), rtęciowych lub elektronicznych (wykorzystujących czujniki półprzewodnikowe).
Rozkład ciśnienia atmosferycznego przedstawiany jest na mapach synoptycznych w formie izobar – zamkniętych linii łączących punkty o takim samym ciśnieniu (podobnych do izobat, które na mapach nautycznych obrazują głębokość akwenu). Różnica ciśnień między sąsiadującymi ze sobą izobarami to na większości map 5 hPa. Biegnące blisko siebie linie izobar obrazują więc dużą różnicę ciśnień w danym rejonie, wywołującą zwykle silny wiatr.
Izobary – linie łączące punkty o takiej samej wartości ciśnienia atmosferycznego
05
06
Efekt Coriolisa powoduje:
a.
wirowanie wyżów i niżów
b.
zmianę wartości średniego ciśnienia atmosferycznego
c.
powstawanie układów barycznych
poprawna odpowiedź
a.
wirowanie wyżów i niżów
Dziewiąty stopień w skali Beauforta to:
a.
bardzo silny wiatr
b.
silny sztorm
c.
huragan
poprawna odpowiedź
b.
silny sztorm
Wiatr
Wiatr to poziomy ruch mas powietrza przemieszczającego się nad powierzchnią Ziemi z obszaru o wyższym ciśnieniu atmosferycznym (wyżu) do obszaru, w którym ciśnienie jest niższe (niżu).
W nautycznych prognozach pogody prędkość wiatru podawana jest w węzłach [kts] lub metrach na sekundę [m/s], rzadziej w kilometrach na godzinę. Kierunek wiatru określa się według strony świata, z której wieje, używając kierunków głównych oraz pośrednich tzw. róży wiatrów. Wiatr wiejący z południa to zatem wiatr południowy (S), wiatr wiejący z północnego zachodu to wiatr północno-zachodni (NW) itd. Przyrząd służący do pomiaru prędkości wiatru (często wskazujący także jego kierunek) to anemometr lub po prostu wiatromierz.
Na mapach synoptycznych używa się specjalnego symbolu graficznego nazywanego strzałką wiatru, obrazującego jego kierunek i prędkość wyrażoną w węzłach:
Strzałki wiatru – po lewej: W 20 kts (wiatr zachodni o prędkości 20 węzłów), po prawej: NE 35 kts (wiatr północno-wschodni o prędkości 35 węzłów)
Nautyczne prognozy pogody posługują się także tzw. skalą Beauforta opisującą siłę wiatru w oparciu o obserwację stanu powierzchni morza i zjawisk występujących na lądzie (np. „morze wzburzone, piana układa się w pasma; na lądzie kołyszą się duże drzewa”). Skala Beauforta ma dwanaście stopni [°B] i używa ogólnych określeń siły wiatru, takich jak „cisza”, „powiew”, „sztorm” czy „huragan”.
Skala Beauforta (wariant uproszczony)
Wiatr nigdy nie wieje regularnie – nie zachowuje dokładnie tej samej prędkości i kierunku, ponieważ stale ulega zakłóceniom powodowanym przez konwekcję, ukształtowanie terenu lub napotykane przeszkody. Wiatry nie wieją też nigdy w linii prostej – odchyla je głównie wirowanie wyżów i niżów wywołane tzw. efektem Coriolisa (tu: wpływ ruchu obrotowego Ziemi na ruch atmosfery).
Efekt Coriolisa – globalny układ kierunku wiatrów w wyżach i niżach
Kolejna sekcja repetytorium:
Podstawowe procedury w ratownictwie wodnym – część I
Rozdział poświęcony ratownictwu wodnemu podzieliliśmy na dwie części. Pierwsza z nich – oprócz ogólnych wiadomości o służbach ratowniczych – dostarcza przydatne informacje na temat procedur alarmowania z wykorzystaniem komunikacji radiowej oraz za pomocą innych metod łączności w niebezpieczeństwie. Szczegółowo omawia także temat jachtowych środków ratunkowych i asekuracyjnych, środków doraźnej pierwszej pomocy oraz środków przeciwpożarowych.
Northfinder Sailing Skills Academy
Stowarzyszenie KS Northfinder
jest podmiotem upoważnionym decyzją MSiT
DSW-ZKS.442.125.2025
do prowadzenia egzaminów żeglarskich
Polityka prywatności
Copyright © 2026 Avena Ultranautica.
Treści publikowane na stronie internetowej exam.northfinder.org są chronione prawem autorskim i stanowią własność Avena Ultranautica. Każda nieautoryzowana forma rozpowszechniania lub udostępniania całości albo fragmentów tej publikacji jest przestępstwem. Wykorzystanie materiałów do celów cytowania jest dozwolone na warunkach określonych przepisami Prawa Autorskiego (Dziennik Ustaw 2006, Nr 90, poz. 631), w tym z obowiązkowym podaniem źródła cytatu.
