0
9
.
2
Northfinder Exam demo
Podstawowe procedury w ratownictwie wodnym – część II
Z punktu widzenia Kapitana – wywrotka jachtu na morzu i na wodach śródlądowych to dwie całkowicie różne sytuacje, wymagające znajomości i stosowania zupełnie innych procedur. Wydarzenia te łączy tylko jedno: Kapitan musi działać natychmiast i skutecznie. Podobnie jak podczas pożaru na pokładzie, albo w sytuacji, w której członek załogi ulega poważnemu, zagrażającemu życiu wypadkowi.
Kapitan musi więc wiedzieć wszystko o procedurach ewakuacji z tonącej jednostki i całkiem sporo o metodach zapobiegania hipotermii, o udzielaniu pierwszej pomocy w razie poparzeń czy przy tamowaniu krwotoków. No i wie – dlatego właśnie jest Kapitanem.
4.
Samoratownictwo
5.
Zapobieganie zagrożeniom pożarowym
6.
Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
7.
Pierwsza pomoc przy urazach
W panelu niżej widzisz kluczowe pojęcia, nazwy i skróty wprowadzone w tej sekcji repetytorium. Po zakończeniu lektury zajrzyj tutaj ponownie i sprawdź, czy wszystkie terminy są dla Ciebie zrozumiałe. W razie potrzeby użyj linków, by wrócić do odpowiednich artykułów i uzupełnić wiedzę.
·
·
·
·
RKO
·
·
·
·
staza taktyczna
·
·
·
samoratownictwo
·
pozycja HELP
·
formacja CLINCH
15
16
Tyczka ratunkowa wrzucona do wody w pobliżu pozycji MOB służy do:
a.
wywołania automatycznej emisji sygnału DSC „Distress”
b.
udzielenia człowiekowi w wodzie bezpośredniej pomocy (działa jak koło ratunkowe)
c.
oznaczenia rejonu akwenu, w którym znajduje się ofiara wypadku
poprawna odpowiedź
c.
oznaczenia rejonu akwenu, w którym znajduje się ofiara wypadku
Użycie przycisku MOB na ploterze GPS powoduje:
a.
wysłanie sygnału alarmowego DSC „Distress” do stacji brzegowych i innych jednostek
b.
stałe wyświetlenie na ekranie chwilowej pozycji jachtu (pozycji w chwili użycia przycisku)
c.
wyświetlenie na ekranie dokładnej pozycji człowieka w wodzie
poprawna odpowiedź
b.
stałe wyświetlenie na ekranie chwilowej pozycji jachtu (pozycji w chwili użycia przycisku)
MOB (Man Overboard) na morzu
Wypadnięcie człowieka za burtę to jeden z potencjalnie najniebezpieczniejszych wypadków, jakie mogą zdarzyć się na wodzie. Jeżeli dochodzi do niego na spokojnym akwenie śródlądowym przy względnie dobrych warunkach meteorologicznych i widoczności, to – o ile zachowane zostaną procedury opisane już szczegółowo w artykule Manewr MOB (03.2) – szybki i skuteczny powrót po człowieka w wodzie nie powinien nastręczać większych trudności, nawet początkującemu sternikowi.
Warunki wykonania tego manewru zmieniają się diametralnie na wzburzonym morzu. Wśród wysokich fal niełatwo dostrzec człowieka w wodzie, a silny wiatr i rozkołys jachtu bardzo utrudniają manewrowanie. Ofiara wypadku szybko wychładza się, a hałas wiatru i bryzgi słonej wody dodatkowo ją dezorientują – po kilku minutach może nie być już zdolna do współpracy z próbującą udzielić jej pomocy załogą.
W sytuacji MOB obowiązkiem kapitana i załogi jest nie tylko błyskawiczne działanie, ale także wykorzystanie wszystkich dostępnych środków w celu ocalenia życia człowieka. Podczas alarmu Man Overboard na morzu obowiązują więc dodatkowe i krytycznie ważne procedury.
- Ogłoś alarm „Człowiek za burtą!” i rzuć koło ratunkowe
- Wrzuć do wody tyczkę ratunkową lub/i ratunkową pławkę świetlną; wyznacz obserwatora
Na jachtach morskich, w łatwo dostępnym miejscu w kokpicie, umieszczana jest często tzw. tyczka ratunkowa IOR (od ang. International Offshore Rule). To długa żerdź wyposażona w utrzymujący ją pionowo w wodzie pływak, żółto-czerwoną flagę O (Oscar) kodu sygnałowego, a niekiedy także jasne światło błyskowe aktywowane w chwili zanurzenia pływaka. Wrzucona do wody tyczka dryfuje w tempie i kierunku zbliżonym do dryfu człowieka, wskazując rejon akwenu, w którym znajduje się ofiara wypadku. Taką samą rolę może spełnić ratunkowa pławka świetlna – niewielka unosząca się na wodzie lampka emitująca jasne światło błyskowe.
- Wciśnij przycisk MOB na ploterze GPS
Radiostacje VHF i plotery GPS wyposażone są w funkcję MOB. Użycie tego przycisku wprowadza do pamięci urządzenia pozycję jachtu (w chwili użycia przycisku), która od tego momentu wyświetlana jest stale na ekranie. Ploter GPS zazwyczaj oblicza także i na bieżąco wskazuje kurs umożliwiający najszybszy powrót na tę pozycję.
- Rozpocznij manewr powrotu na pozycję człowieka i ogłoś alarm ogólny
Ogłoszenie alarmu ogólnego (all hands on deck) zobowiązuje wszystkich członków załogi do natychmiastowego wyjścia na pokład – ubrana w osobiste środki ratunkowe załoga stawia się do pomocy przy akcji ratunkowej.
- Jeśli sytuacja jest krytyczna rozpocznij procedurę Mayday/DSC „Distress”
Warunki, które zobowiązują Cię do natychmiastowego wezwania służb SAR to: bezpośrednie zagrożenie życia (ofiara wypadku jest nieprzytomna lub zagrożona hipotermią), utrata kontaktu wzrokowego (ofiary wypadku nie ma w polu widzenia od dłuższej chwili), mała załoga (np. kiedy sternik dwuosobowej załogi zostaje sam lub reszta załogi nie jest zdolna do pomocy), wyjątkowo trudne warunki manewrowania (np. wysoka fala, sztorm, mgła).
- Kontynuuj poszukiwania do skutku lub do czasu przybycia ratowników SAR
Jednostka SAR, która przybędzie na miejsce wypadku, przejmuje dowodzenie nad akcją ratunkową – może nakazać Ci opuszczenie rejonu poszukiwań lub wyznaczyć inne zadanie. Jeżeli odnajdziesz i podejmiesz z wody ofiarę wypadku przed przybyciem SAR – odwołaj alarm (DSC/VHF).
17
18
Po wywrotce jachtu na morzu w pierwszej kolejności należy:
a.
przeliczyć załogę i założyć osobiste środki ratunkowe
b.
ręcznie zwodować tratwę ratunkową i uruchomić radiopławę EPIRB
c.
rozpocząć nadawanie wywołania „Distress” za pomocą ręcznego radia VHS
poprawna odpowiedź
a.
przeliczyć załogę i założyć osobiste środki ratunkowe
Po wywrotce jachtu na akwenie śródlądowym należy:
a.
jak najszybciej odpłynąć od dryfującego kadłuba
b.
trzymać się dryfującego kadłuba, traktując go jak tratwę ratunkową
c.
natychmiast podjąć próbę dopłynięcia do brzegu wpław
poprawna odpowiedź
b.
trzymać się dryfującego kadłuba, traktując go jak tratwę ratunkową
Wywrotka jachtu
Po wywrotce lub całkowitym zalaniu jednostki, przebieg wydarzeń będzie różny na morzu i wodach śródlądowych – tak jak różne są jachty pływające po tych dwóch typach akwenów oraz panujące na nich warunki żeglugi.
W obu sytuacjach obowiązuje jednak wspólna i bezwzględnie obowiązkowa procedura natychmiastowego policzenia załogi (jeżeli jakaś osoba pozostała pod pokładem, trzeba ją stamtąd szybko wydostać), założenia kamizelek ratunkowych i jak najszybszego wezwania pomocy.
Dlatego właśnie kapitan powinien mieć zawsze przy sobie – wspomniany wcześniej – hermetycznie zabezpieczony telefon, a osobiste środki ratunkowe nie mogą być schowane w zamknietych bakistach lub pod pokładem.
Wywrotka na morzu
Po całkowitym zalaniu lub wywrotce prawidłowo wyposażonego motorowego jachtu morskiego kluczowe elementy akcji ratunkowej odbędą się niemal automatycznie. Jeżeli część kadłuba, do której przymocowana jest tratwa ratunkowa, zejdzie na głębokość ok. 3 m – automatycznie uwolniona tratwa wypłynie na powierzchnię i zacznie się pompować. Kilka sekund wcześniej w wodzie znajdzie się radiopława EPIRB, która – również automatycznie – rozpocznie nadawanie sygnału ratunkowego.
Zadaniem załogi w trakcie ewakuacji jest bezpieczne przedostanie się na tratwę, odcięcie linki mocującej (tratwa szarpana rozkołysem kadłuba może ulec uszkodzeniu) i aktywowanie dostępnych na niej środków sygnalizacji ratunkowej: ręcznego radia VHF, radiopławy EPIRB, pławek dymnych lub rakiet – dzięki temu akcję ratunkową będzie mogła podjąć każda znajdująca się w pobliżu jednostka.
Tratwę ratunkową można także zwodować ręcznie, spychając ją z pokładu do wody i mocno ciągnąc za linkę, którą połączona jest z jachtem. Ręczne aktywowanie radiopławy polega na wrzuceniu jej do wody lub uruchomieniu za pomocą przycisku na obudowie.
Mocowanie tratwy ratunkowej z systemem ręcznej lub automatycznej aktywacji
Wywrotka na akwenie śródlądowym
Pierwsze etapy procedury ratunkowej wyglądają tak samo jak przy wywrotce na morzu – należy natychmiast przeliczyć załogę i założyć kamizelki ratunkowe.
Śródlądowe jachty motorowe nie są wyposażane w tratwy, ale w większości mają niezatapialne kadłuby (nawet po wywrotce utrzymują je na powierzchni wbudowane komory wypornościowe). Taki kadłub należy więc traktować jak tratwę ratunkową – załoga powinna zebrać się przy jednej burcie i mocno jej trzymać.
Obowiązkiem kapitana jest teraz przeliczenie załogi (sprawdzenie, czy nikt nie pozostał wewnątrz jachtu), uspokojenie uczestników wypadku, ustalenie ewentualnych obrażeń u załogantów i wezwanie pomocy.
Czekając na ratunek, należy pomóc najsłabszym członkom załogi wydostać się z wody na dryfujący kadłub – pomoże im to odpocząć i spowolni proces hipotermii.
Opuszczenie unoszącego się na wodzie kadłuba jachtu i próba dopłynięcia do brzegu wpław może skończyć się fatalnie. Kamizelka ratunkowa stawia w wodzie bardzo silny opór, powodując szybkie zmęczenie, a obserwowane z poziomu lustra wody brzegi wydają się dużo bliższe niż w rzeczywistości.
19
20
Podstawą do wywołania SAR w trybie „Urgency” jest stadium hipotermii:
a.
HT1 – hipotermia łagodna
b.
HT3 – hipotermia ciężka
c.
HT2 – hipotermia umiarkowana
poprawna odpowiedź
c.
HT2 – hipotermia umiarkowana
Objawem hipotermii głębokiej (HT4) jest m.in.:
a.
zatrzymanie krążenia i zanik objawów życiowych
b.
słabo wyczuwalne tętno i płytki oddech
c.
intensywne dreszcze i przyśpieszony oddech
poprawna odpowiedź
a.
zatrzymanie krążenia i zanik objawów życiowych
Hipotermia
Organizm człowieka, który na skutek wypadku znalazł się nagle w zimnej wodzie, narażony jest na wstrząs termiczny, czyli reakcję fizjologiczną polegającą na gwałtownym skurczu naczyń krwionośnych. Może to wywołać przeciążenie mięśnia sercowego i zaburzenia oddechu, a nawet utratę świadomości prowadzącą do utonięcia. Zazwyczaj jednak szok termiczny nie jest na tyle silny, by zatrzymać krążenie. Długotrwałe przebywanie w wodzie o niskiej temperaturze inicjuje natomiast proces hipotermii – organizm zaczyna tracić ciepło szybciej niż je wytwarza.
Hipotermia przebiega stopniowo, osiągając cztery kolejne stadia: hipotermii łagodnej (temperatura głęboka ciała spada, ale utrzymuje się na poziomie od 35°C do 32°C), umiarkowanej (od 32°C do 28°C), ciężkiej (od 28°C do 24°C) i głębokiej (poniżej 24°C). Według przyjętej klasyfikacji hipotermii (the Swiss staging model for hypothermia), tzw. piąte stadium (HT5) to zgon.
Hipotermia łagodna (HT1). Organizm broni się, próbując wytworzyć więcej ciepła – występują intensywne dreszcze, przyspieszony oddech, nierówne bicie serca i bladość skóry. Ofiara wypadku jest w pełni przytomna i możliwy jest z nią logiczny kontakt. Pomoc w tym stadium hipotermii polega na szybkim ogrzaniu organizmu – osobie poszkodowanej należy zapewnić suche i ciepłe ubranie oraz podać gorący, słodki napój.
Hipotermia umiarkowana (HT2). Organizm wyczerpał swoje zasoby energetyczne – ustają dreszcze i narasta sztywność mięśni, a skóra przyjmuje błękitny odcień. U osoby poszkodowanej pojawiają się zaburzenia świadomości, mowy i koordynacji ruchowej. Pomoc w tym stadium hipotermii polega na bardzo powolnym ogrzewaniu organizmu. Osobę poszkodowaną – w mokrym ubraniu i w pozycji leżącej (zmniejszenie niedokrwienia mózgu) – należy okryć ciepłymi kocami i pozwolić jej odpoczywać.
Stan ofiary wypadku uzasadnia wywołanie służb SAR w trybie „Urgency” (Pan Pan) w celu zwrócenia się z prośbą o poradę medyczną.
Hipotermia ciężka (HT3). Stan bezpośredniego zagrożenia życia – następuje utrata przytomności, oddech zwalnia i staje się płytki, tętno jest słabo wyczuwalne, a źrenice nie reagują na światło. Osobę poszkodowaną należy ułożyć w tzw. pozycji bocznej ustalonej, w mokrym ubraniu i bez przykrycia.
To stadium hipotermii wymaga natychmiastowego wezwania służb SAR w trybie wywołania „Distress” (Mayday).
Hipotermia głęboka (HT4). Stan śmierci klinicznej organizmu. Dochodzi do zatrzymania krążenia i zaniku objawów życiowych (tętna i oddechu). Należy natychmiast wezwać SAR w trybie wywołania „Distress”, rozpocząć resuscytację i kontynuować ją do czasu przybycia ratowników.
Pierwsza pomoc – resuscytacja krążeniowo-oddechowa
Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) to zespół czynności prowadzący do przywrócenia podstawowych funkcji życiowych osoby nieprzytomnej: krążenia, oddechu i niektórych funkcji ośrodkowego układu nerwowego.
RKO może uratować ludzkie życie – znajomość procedury i umiejętność jej prawidłowego zastosowania jest szczególnie ważna na wodzie, gdzie na profesjonalną pomoc medyczną trzeba z reguły czekać dużo dłużej niż na lądzie. Czasu zaś jest niewiele – po pięciu minutach bez dopływu tlenu w mózgu nieprzytomnej ofiary wypadku zaczynają zachodzić nieodwracalne zmiany, które w konsekwencji mogą doprowadzić do zgonu.
Podczas resuscytacji krążeniowo-oddechowej prowadzonej na pokładzie jachtu warunki żeglugi muszą być kontrolowane i bezpieczne – należy natychmiast zejść z głównego farwateru i zwolnić, a na wodach otwartych ustawić jednostkę rufą do wiatru, by uspokoić rozkołys. Prowadzący RKO członkowie załogi powinni zmieniać się co jakiś czas, by wraz z ich zmęczeniem nie obniżała się jakość działań ratowniczych.
Przed przystąpieniem do RKO należy sprawdzić stan osoby poszkodowanej, zwracając się do niej głośno lub potrząsając nią. Brak reakcji oznacza konieczność natychmiastowego zapewnienia drożności dróg oddechowych i stwierdzenia stanu respiracji (oddycha lub nie oddycha). Aby to zrobić, należy delikatnie odchylić głowę osoby poszkodowanej do tyłu (przytrzymując jedną ręką za czoło, a drugą za żuchwę), po czym pochylić się, przytykając policzek do ust osoby poszkodowanej i skierować wzrok w stronę jej klatki piersiowej.
Przez kolejne dziesięć sekund należy obserwować, czy klatka piersiowa się unosi i starać się usłyszeć dźwięk nabieranego lub wypuszczanego powietrza. Brak oddechu lub rzadkie, powolne i głośne westchnienia są wskazaniem do natychmiastowego rozpoczęcia RKO i wezwania ratowników WOPR lub służb SAR w trybie wywołania „Distress”.
Procedura RKO
- Wydaj polecenie wezwania SAR konkretnemu członkowi załogi
- Uklęknij obok osoby poszkodowanej, połóż jedną dłoń na drugiej i spleć palce
- Połączone dłonie umieść na środku klatki piersiowej osoby poszkodowanej
Nasada Twojej dolnej dłoni powinna znaleźć się w połowie mostka osoby poszkodowanej (mostek to odcinek między połączeniem obojczyków a wyrostkiem mieczykowatym – wyczuwalną kostną wypustką umiejscowioną na wysokości górnej części przepony).
- Wykonaj 30 ucisków – głębokość ok. 5 cm, tempo 100-120 uciśnięć/min (ramiona wyprostowane)
- Wykonaj 2 oddechy ratunkowe
Oddechy ratunkowe. Naciśnij skrzydełka nosa osoby poszkodowanej, używając palca wskazującego i kciuka. Weź normalny wdech i szczelnie obejmij swoimi ustami jej usta. Wykonaj spokojny wydech, obserwując unoszenie się klatki piersiowej osoby poszkodowanej. Jeżeli to możliwe, użyj do tej czynności maseczki RKO. Jeżeli nie masz maseczki i obawiasz się tak bezpośredniego kontaktu – odstąp od wykonywania oddechów ratunkowych i kontynuuj wykonywanie ucisków.
- Powtarzaj sekwencję uciśnięć i oddechów ratunkowych
Na zmianę z innymi członkami załogi kontynuuj naprzemiennie uciśnięcia i oddechy (sekwencja 30 do 2) do momentu, w którym u osoby poszkodowanej pojawią się wyraźne objawy powrotu funkcji życiowych albo kiedy czynności ratownicze przejmie WOPR lub SAR. Jeżeli osoba poszkodowana odzyska oddech, ułóż ją w pozycji bocznej ustalonej.
Uwaga! Jeżeli Twój jacht jest wyposażony w defibrylator AED, to procedurę RKO zacznij od włączenia tego urządzenia i postępuj zgodnie z wydawanymi przez nie poleceniami głosowymi.
Kolejna sekcja repetytorium:
Podstawowe węzły żeglarskie
Następny rozdział podręcznika poświęcony jest jednej z tradycyjnych prac bosmańskich, czyli zakładaniu (wiązaniu) węzłów żeglarskich. Cumowanie, zabezpieczenie burt, mocowanie osprzętu, wykonanie „klaru na fałach” – w każdej z tych sytuacji potrzebny jest skuteczny sposób wiązania lin, zapewniający trwałość połączenia, jego elastyczność lub możliwość szybkiej regulacji.
Poznaj sześć klasycznych węzłów żeglarskich i zobacz, jak wyglądają dwie podstawowe buchty.
Northfinder Sailing Skills Academy
Stowarzyszenie KS Northfinder
jest podmiotem upoważnionym decyzją MSiT
DSW-ZKS.442.125.2025
do prowadzenia egzaminów żeglarskich
Polityka prywatności
Copyright © 2026 Avena Ultranautica.
Treści publikowane na stronie internetowej exam.northfinder.org są chronione prawem autorskim i stanowią własność Avena Ultranautica. Każda nieautoryzowana forma rozpowszechniania lub udostępniania całości albo fragmentów tej publikacji jest przestępstwem. Wykorzystanie materiałów do celów cytowania jest dozwolone na warunkach określonych przepisami Prawa Autorskiego (Dziennik Ustaw 2006, Nr 90, poz. 631), w tym z obowiązkowym podaniem źródła cytatu.
